به: شهرداری محترم بندر انزلی

از: انجمن طرفداران توسعه انزلی

موضوع: دعوت از شهر وندان به نظر خواهی در خصوص طرح پیشنهادی میدان گمرک

از عموم شهروندا ن تقاضا می شود  نظر و پیشنهاد بگذارند

 

هنر تجلی زیبایی است و یکی از بهترین روش‌های زیباسازی شهرها و فضاهای عمومی، به کارگیری شاخه‌های مختلف و متنوع هنری در خیابان‌ها، میادین، باغ‌ها، پارک‌ها، ساختمان‌ها و غیره است. شهرها از جمله فضاهایی هستند که شهروندان به طور مدوام و مستمر در تعاملی همیشگی با آنها قرار دارند.

نیاز شهروندان امروزی تنها در ایجاد فضای سبز، گالری‌ها، موزه‌ها، نظافت کوچه‌ها و خیابان‌ها، جمع‌آوری زباله‌ها، حمل و نقل عمومی و حتی خط‌کشی معابر  خلاصه نمی‌شود. امروزه، برنامه‌ریزان و شهرسازان شهرهای مدرن، بیش از گذشته به لزوم به کارگیری المان‌های زیباسازی و تزریق هنر در فضاهای عمومی و شهری پی برده‌اند. شهر به مثابه بستری که در ساعات زیادی از شبانه‌روز شهروندان را در خود جای می‌دهد، پتانسیل این را دارد که شهروندان را خشمگین، عصبانی و مضطرب کند یا به آنها حسی از اطمینان، آرامش و آسایش هدیه دهد. در فضاهای شهری حتی دیگر بیلبوردهای تبلیغاتی با ابعاد گاه غول‌آسای خود، نمی‌توانند و نباید فقط جنبه تبلیغاتی داشته باشند. بلکه آنها نیز به عنوان یکی از عناصر شهری که در تماس مداوم با شهروندان  است می‌بایست به فرم و رنگ و زیبایی آن توجه ویژه‌ای نشان دهند.

مجسمه ها و المانهای شهری نقش عمده و زیبائی سازانه در فضاهای عمومی شهر ایفا  میکنند و چهره دل‌پذیری به پارک‌ها، میادین و دیگر مکان‌های مورد استفاده آن میدهند و به طور حتم عاملی هستند که شهروندان را به تامل وامی‌دارد و دید بصری آنها را افزایش می‌دهد. مسئله حائز اهمیت عدم استفاده فله‌ای و نابجا از این المان‌های زیباساز است، که آن هم به تدبیر برنامه‌ریزان و طراحان شهری و توجه ایشان به نوع اثر و المان و تناسب آن با فضایی که برای آن تعبیه شده است، نیاز دارد.  

بدون ‌شک امروزه نمی‌توان از حضور هنر و به دنبال آن تاثیر زیبایی در شهر و فضاهای شهری چشم پوشید اما آنچه که در این میان نباید مغفول بماند، استفاده به جا و شایسته از هر گونه نشانه‌ و نماد هنری است.  بدیهی است  استفاده نادرست و بی خردانه  از المانها و مجسمه ها  در شهر  روحیه  مردم را آزرده کرده و تاثیر مخرب دارد . نمونه بارز آن   در انزلی مجسمه میر زا کوچک خان جنگلی است که جدا  از مسائل شباهتی  ( که اصلا هنر واقعی بدنبال  این شباهت ها نیست  )  مجسمه به حدی کودکانه و بدون تناسب  و غیر هنرمندانه است  که همه آگا هان هنر  را به خنده  وا می دارد که این طبعا مقصود و نظر شهر داری در هنگام اجرا نبوده است و بعد ها هم اگر بر اثر تذ کرات مردم ، متوجه آن شده هر گز جرات برداشتن آن مجسمه را نداشته است  ، به کارگیری آب‌نماها، نقاشی‌های دیواری، پرچم‌ها، نورها، درختان و گیاهان طبیعی و به طور کلی فضای سبز، نصب مجسمه‌ها  ، المانهای شهری و حتی تبلیغات در صورتی اثرگذار خواهند بود که در یاد و خاطره  شهروندان که مخاطبان اصلی هستند به نیکی باقی بماند ودر مسافران این شهر نیز  ضمن لذت بردن از زیبائی ها  ی آن ، انزلی برایشان، تداعی ازمردمان خردمند و کار بلدداشته باشد.

 المانها  به لحاظ  لحن و ریتم انتقال اطلاعات، همچنین فرم و تناسبشان حائز اهمیت هستند . بدین جهت میزان اثرگذاری و تحمیل آن به محیط «از لحاظ اندازه، سادگی، پیچیدگی ، سکون وحرکت و جاذبه بصری» بایستی با اهمیت کاربردی آن ها کاملا تطابق داشته باشد و به عنصری انسانی و مطلوب و آرامش دهندهدر محیط بدل شوند.

هر المان عنصری و نشانه ای است که خود را به محیط تحمیل می کند . فرم فضای اطراف و محیط و معماری  پیرامونی دارای هندسه و کمپوزسیون و ترکیبی استکه برای ما محدودیت هایی را به لحاظ قوانین فرمی ایجاد می کند . فضا هائی که ولو به مدت کوتاه در آن قرار میگیریم به  لحاظ عناصر تشکیل دهنده آن  بایستی دارای  مقیاس های انسانی باشند. تا انسان در آن احساس راحتی بنماید و در آن فضا تحقیر نشود . حرکت و سکون ، در ترافیک میادین غالبا آزار دهنده است و تاثیرات روانی دارد .المانهای شهری به این خاطر باید تلطیف کننده و آرامش دهنده باشند حجم هایی که بر محیط غالب شوند ،  خود را به بیننده تحمیل کرده موجب آزار مضاعف می شود. این بر عکس المانهای ورودی شهر  است که باید از فاصله دور باید خوانایی داشته و  قابل رویت باشند ،

المانهای میادین با مقیاس  انسانی متناسب با  مقیاس و هندسه میدان،  کارکرد دارند و پس از ورود به آن ، ارتباط بر قرار کرده و تاثیر می گذارند. مهمترین مسئله عبور دید از میان المان است  که همواره بک گراند المان باید دیده شود . و مشخص شود که ناظر در کجای محیط بوده و به کجا حرکت می کند .و در مسیر چه می بیند .

المانها معمولا  (عملکردی )و یا (مفهومی)  هستند   عملکردی یعنی علاوه بر تامین روابط زیبائی شناسانه  وظیفه و عملکرد خاصی را نیز بر عهده دارند ، مثل پل ها ،ایستگاه های اتوبوس و قطار شهری  ، سر دربهای ورودی و نظایر آنها .

 اما المان های مفهومی ضمن تامین نیاز های زیبایی شنا سانه مسئولیت بیان مفهوم ویا القای واقعه ای را دارند و یا بیانگر مفاهیم و یا اکسپرسیون خاصی هستند .

لذا طراحی و حتی  انتخاب یک المان جهت نصب  آن در میادین بسیار حساس و کار دقیقی است ، ودر هر دو مقوله یعنی (طراح المان) و (هیئت انتخاب کننده المان ) هر دو بایستی کاملا خبره بوده و در شاخه های متناسب رشته هنری دارای تحصیلات اکادمیک و رزومه کاری  کاملا معتبر باشند .

 متاسفانه جایگاه بررسی  و کارشناسی  این مقوله با نهایت احترام در شورای محترم شهر نیست. طرحی که جهت المان میدان گمرک تهیه شده،  مسیر های لازم را بری تهیه و تصویب طرح طی نکرده است . آنچه که در سایت شهرداری محترم برای اظهار نظر کارشناسان به نمایش گذاشته شده به دلیل آن که  نهاد شهرداری در این امور خبره و یا  کارشناس نمی باشد ، لذا از تشخیص الزامات مورد نیاز  در تهیه و ارائه و انتخاب یک طرح برای یک المان شهری نیزغافل بوده است.واین  مطلب در اطلاعیه شهرداری کاملا مشهود است زیرا مهلت تهیه طرح جدید و ارائه آن را فقط تا 15/9/95 اعلام کرده است که زمان بسیار کمی است و فقط می توان طرح هایی نظیر طرح های حاضر را  تهیه کرد . این طرحها نقشه ها و الزامات دیگری را نیار داردکه به  زمان  بیشتری محتاج است.

بررسی و مطالعه کارشناسانه یک المان از روی یک تصویر ساده سه بعدی فتوشاپ شده بدون مقیاس  و اندازه المان و محیط آن امکان پذیر نیست و فقط سلیقه افراد را تحریک کرده و حد اکثر پاسخ به این تحریک به آن می انجامد  که بگوییم : (خوب است )، یا( بد است)، (من خوشم آمد )، و (چرا تو خوشت نیامد)، و فاقد مباحث نظری بوده پشتوانه کارشناسانه نخواهد داشت. کافی است کمی تصویر پشت زمینه را در فتو شاپ بزرکتر و یا کوجکتر کنید مسئله کاملا تغییر خواهد کرد.و المان چیر دیگری می شود.

چند سال  پیش شهرداری محترم در انجام طراحی (میدان امام ) شهر  اقدام بهتری نمود ودر یک فرا خوان هنری از معماران و هنرمندان سراسر کشور خواست که در فراخون طرح میدان شرکت کنند ونقشه ها و ماکت میدان و اطرافش را در مقیاس لازم ارائه دهند . مهندس معمار جوانی بنام شاماسبلو برنده اول شد که حتی پس از برنده شدن  هم از وی  خواستند که ماکت کامل طرح با اطرافش در مقیاس لازم تهیه کند و ایشان جهت مطالعه کار تهیه کرد ،  اتفاقا کانسپت آن هم کشتی بود واز لحاظ  هنر طراحی بسیار استادانه و  هوشمندانه و دارای ارزشهای مفهومی  کاملا مشخصی بود، حتی علیرغم ظاهر مدرنش ،  بر گرفته از معماری سنتی و رسمی بندی ها و فرمهای پافیلی سنتی ایرانی بود.و حال هوای خاصی داشت .

هنر مند اثر، همه زوایای دید را در مقیاس  یک صدم با محیط اطرافش به تصویر کشیده بود و حتی سه انیمیشن هم از دید ناظر در دور تا دور میدان از دیدگاه راننده ی در حرکت به نمایش در آوره بود.

علت اینکه چرا این اثر کنار گذاشته شدویا چرا برای همین میدا ن در نظر گرفته نمی شود در حالی که محاسبات سازه آن هم انجام شده است برکسی معلوم نیست .

به دلائل فوق بررسی موارد فنی و تناسب فرم و فضای طرح ارائه شده دشوار است ولی همینقدر که از تصویر پیداست  اهم آن به شرح زیر است .

  1. تناسب فرم و فضا بر قرار نیست .

  2. المان مقیاس انسانی مناسب نداشته، باعث آزردگی و سلب آرامش روانی است

  3. در عملکرد مفهومی، متناسب با نام میدان نیست ماهی که کشتی شده بیانگر مفهوم کمرک نیست اگرچه تنها نقطه جذاب طرح است

  4. صفحات موازی برش خورده  که ظاهرا مقاطعی از ماهی هستند به جهت فاصله کم مانع عبور دید میشوند.

  5. تنوع دید در زوایای مختلف وجود ندارد

  6. استراکچر سازه  آن مشخص نیست و ایستایی آن جای مطالعه دارد. صفحات بزرگ با مقاومتی در مقابل باد چگونه ایستاده اند

  7. برشهای  شبه سیتی اسکن از ماهی با فواصلی که دارند در مقابل عبور سرعت باد چه واکنشی داشته آیا صدای  نا هنجار تولید نمیکنند؟

  8. جنسیت سازه چیست؟ گفته می شود چوب ، که در این صورت فقط ترمووود در این شرایط جوی مقاوم است ، که فوقالعاده گران خواهد بود .

  9. فضا های پر و خالی (پرتیو _ نگاتیو) در طرح، بالانس نشده

  10. آیا فضاهای مابین صفحات صلب مشکل فضاهای پنهان شهری را ندارند؟ که اشکاالت امنیتی را فراهم کنند ؟

  11. هنگام عبور دور میدان به دلیل قطع و صل ارتباط دید مشکلات اختلالات دید و حواص را فراهم می آورد

  12. وضعیت خاص ورودی از پل و دید از بالا ملاحظاتی را در کف میدان نیاز دارد که باید طراحی شود .

پیشنهاد می شود :  ضمن اعلام فراخون از همه هنرمندان صاحب سبک و با رزومه کاری دعوت کنید و فرصت مناسبی بدهید و همه الزامات مورد نیاز آن، مثل نقشه های پلان و مقاطع و نما های مختلف و چند زاویه  از دید ها مختلف و پرسپکتیو های لازم از زوایای دید ناظر و دید پرنده و استراکچر اولیه و احتمالا ماکت را درخواست نمایید و  شرکت کنندگان در فرا خوان موظف شوند که در شیت های توجیهی ضمن توضیح کانسپت اصلی طرح ، مراحل و چگونگی رسیدن به آن را نیز توضیح دهند. که از هرگونه کپی کاری پرهیز شود.

 

 

 

با تقدیم احترا م  انجمن طرفداران توسعه انزلی