مهندس  مهدی امام پور : کار شناسی ارشد طراحی شهری دانشگاه گیلان (پردیس بین الملل)

استاد راهنما : آقای دکتر احمدی

- مقدمه

بهبود وضعیت فضاهای شهری موجود، بر مبنای اصول زیباشناختی و مبانی و روش­ها و فنون طراحی شهری، در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نقش بسزایی داشته و سطح رضایت­ مندی و سلامت روحی و جسمی جامعه را افزایش می­دهد.

این امر با بهره­ مندی از تجارب برجسته در موارد مشابه و براساس شناخت صحیح از فضای شهری، و تحلیل درست فضا امکان­پذیر بوده و در واقع گام اول در فرآیند ساماندهی و بهبود وضعیت فضاهای شهری، شناخت و تحلیل آن­ها می­باشد.

بندرانزلی به دلیل بهره ­مندی از مناظر زیبای طبیعی و همجواری با دریا و تالاب، دارای فضای شهری بی­بدیلی بوده که در صورت شناخت و تحلیل و طراحی و ساماندهی درست و اصولی آن­ها می توان به فضاهای شهری ارزشمندی دست یافت و شهروندان را از مواهب آن بهره ­مند ساخت. پروژه حاضر با هدف شناخت و تحلیل فضای شهری بلوار ساحلی بندرانزلی که در مجاورت کانال واسط بین دریا و تالاب در شمال شهر بندرانزلی با دید و منظری خاص به بندر، تدوین گردیده و می­تواند پایه­ای جهت انجام ساماندهی یا بهبود وضعیت این فضای خاص شهری محسوب گردد.

 

                                                                                                                  تصویر 1- بلوار ساحلی بندرانزلی

2- موقعیت جغرافیایی بندرانزلی

با بررسی­های زمین شناسی ، حدود 15000 سال پیش ، جزیره­ای از سطح آب دریای خزر ، سر برآورد که بعدها به نام انزلی نامیده شد و به عنوان مهمترین بندر سواحل جنوبی دریای خزر و ایران معروف گردید. این جزیره براثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی، به صورت حالیه از دو قسمت انزلی و غازیان  شکل گرفت و کانالی بین این دو قسمت ایجاد گردید ، که آب چهاررودخانه از شرق (سوسر روگا - پیربازار روگا - راست خانه و نهنگ روگا) و یک رودخانه  از غرب (شنبه بازار روگا) از طریق آن به دریا وارد می­گردد . بندرانزلی ، در منطقه جلگه ای و ساحلی  در طول جغرافیائی 49 درجه  و 28 دقیقه و عرض جغرافیائی 37 درجه و 28 دقیقه واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا منهای 26 متر می­باشد.  

انزلی، شهری که در آن تالاب ، دریا، ساحل و طبیعت زیبا همنوا با هم چشم اندازی بدیع و خیال انگیز خلق نموده است. این شهرستان از شمال به دریای خزر، از جنوب به شهرستان صومعه سرا، از شرق و جنوب شرقی به شهرستان رشت و از غرب به شهرستان تالش محدود گردیده است و مساحت آن بالغ بر 7/304 کیلومتر مربع می­باشد. (تصویر2و3).

 

                                                 تصویر2-  موقعیت جغرافیایی بندرانزلی

جمعیت انزلی 132315 نفر بوده که 67712 نفر آن مرد و64603 نفرآن زن و مرکب از 38837 خانواراست. جمعیت شهری آن 18/83 درصد کل جمعیت و تراکم جمعیت در هر کیلومترمربع به طورمتوسط 82 نفراست که از نظر جمعیت از متراکم­ترین شهرهای ایران محسوب می­شود. 

 

                                                                      تصویر 3-  عکس هوایی بندرانزلی

 

این شهر با توجه به محدودیت خشکی، جمعیت قابل توجهی را در خود جای داده و مردم آن دارای مسکن و معماری خاص بومی منطقه هستند که مصالح و نحوه ساخت آن به موقعیت جغرافیایی شهر بندرانزلی بستگی دارد.

3- تاریخچه بندرانزلی

انزلی شهری با قدمت حدود ۳۰۰ سال که از ابتدا به صورت دهکده­ای ما بین دریای خزر و مرداب با حدود ۱۰۰ خانوار بوده است.

                                                         تصویر 4-  میدان انزلی در سال 1322        تصویر5-  ساختمان شمس العماره

                                                                          

                                                                                

گیلمن در کتاب تاریخ جغرافیایی ایران که در سال ۱۷۷۱  میلادی از خطه شمال کشور عبور می­کرد از انزلی عبور می­کند و درباره آن می­نویسد : ” به دلایل زیادی که جای شگفتی باقی نمی­گذارد، به نظر می­رسد که قدمت این بندر به بیش از ۵۰ سال نمی­رسد.” به این ترتیب تاریخ ایجاد این دهکده به حدود ۱۱۰۰ شمسی می­رسد.

پس از لشکر­کشی قفقاز و حمله به رشت در سال ۱۸۰۵ میلادی (۱۱۸۴ شمسی) روس هادر راه برگشت، انزلی را غارت کرده و به آتش می­کشند.

ژوبر پیر نماینده ناپلئون که در سال ۱۸۰۸ از انزلی بازدید کرده درباره این جنگ می­نویسد: “در لشکرکشی روسها در سال ۱۸۰۵ که به رشت کردند در بازگشت بندرانزلی را که دفتر بازرگانی هم در آن داشتند به آتش کشیدند و اکنون جز دهکده­ای کوچک که بیش از ۱۰۰ تا ۱۵۰ کلبه چوبی بیشتر به جا نمانده.”

حدود ۱۰ سال بعد خسرو خان گرجی والی گیلان در سال ۱۱۹۴ به بندر انزلی و موقعیت جغرافیایی و طبیعت بکر آن علاقه­مند می­شود و ساخت­و­ساز و اسکان دایم مردم را آغاز می­کند و از طرف خود شخصی بومی را جهت کنترل نظم و پاکیزگی شهر  منسوب می­کند. به این ترتیب پایه­های اولیه شهرداری در این شهر نوپا شکل می­گیرد.

پارک، توپخانه ساحلی جهت جلوگیر از هجوم بیگانگان، برج دیدبانی و چراغ دریایی (مناره) و چند حمام و بازار از جمله فعالیت­های عمرانی در آن سالها بود و تا قبل از سال ۱۲۰۰ شمسی حدودا ۲۰۰ خانوار به صورت دایم در انزلی ساکن شدند.

محل شهر با توجه به  شرایط طبیعی و همچنین دفاعی در کنار رودخانه و رو به دریا احداث و ساختمان­های اصلی آن در مرکز شهر ساخته شد. (تقریبا در محل محوطه شهرداری کنونی)

در اواخر نیمه اول قرن سیزدهم ناصرالدین شاه فرمان ساخت قصری در مرکز شهر را می­دهد که بعدها این قصر به شمس­العماره مشهور می­شود.

ساختمان شمس­العماره از معروفترین و بلندترین ساختمان­های شهر در انزلی قدیم بوده است که در بلوار فوقانی کنونی در ۵ طبقه ساخته شده بود. ناصرالدین شاه در سفرنامه بازگشت از اروپای خود می­نویسد: ۴ ساعت به غروب مانده وارد انزلی می­شویم . منزل ما در برجی است که به حکم ما ، وزیر خارجه در زمان حکومت خود در گیلان بنا نهاده است. بعد توسط میرزا محمد حسین به اتمام رسید و اندک کار باقی مانده آن توسط معتمدالملک به اتمام خواهد رسید. معتمدالملک مسئول نگهداری شهر و گماره والی گیلان بوده است و با توجه به زمان سفر ناصرالدین شاه به اروپا، سال ۱۲۴۹ شمسی، سال ساخت شمس­العماره بوده است. این تاریخ در کتاب ولایات دارالمرز ایران نوشته رابینو که تاریخ ساخت شمس­العماره را ۱۲۸۸ هجری قمری بیان کرده، تطابق نسبی دارد. 

این برج ۵ طبقه و تماما از سنگ و آجر بوده است و ایوان­های آن از جنس چوب منقش بوده است. ساختمان نمای بسیار زیبایی به دریا و جنگل­های اطراف شهر داشته، به طوریکه ناصرالدین شاه در سفرنامه بازگشت از اروپا می­نویسد که در هیچ کجای اروپا چنین منظره زیبایی را ندیده است.

پس از ناصرالدین شاه این ساختمان یکبار در سال ۱۲۸۶ شمسی به همت مردم شهر بازسازی می­شود، اما در نهایت  قسمت­های  گچ­بری شده و لوازم داخل آن توسط موسیو هانسیس مسئول مالیه گیلان در اواخر دهه ۱۲۹۰ از کاخ به بیرون برده و از کشور خارج می­گردد. (فریدون نوزاد نشریه نقش قلم)

این بنا پس از احداث ساختمان شهرداری در سال ۱۳۰۶ به طور کامل منهدم و در سال ۱۳۱۱ به جای آن حوضی به مساحت ۲۱۴ متر مربع ساخته شد

ساختمان قدیم شهرداری که همانند اکنون به سینما تاتر شهرداری متصل بوده در زمان محمد علی روشن "شهردار وقت" ساخته شده بود که در آتش­سوزی به طور کامل نابود میگردد و ساختمان جدیدی به همراه سینمایی جدید در محل آن احداث می­شود.

پلکان معروف شهرداری که دو طرفه و به سبک فرانسوی ساخته شده نیز در زمان محمدعلی روشن، در سال ۱۳۰۸ و به دست معمار چیره دست انزلی استاد روزگار ساخته شده است و گمان می­رود قدیمی­ترین سازه موجود در محوطه شهرداری باشد که تا اکنون نیز باقی مانده است.

 

3-1- ساختمان­های تاریخی و مهم بندرانزلی

3-1-1- مناره

ساختمان مناره درسال ۱۲۳۰ هجری - قمری برابر ۱۸۱۵ میلادی از آجر بنا شده ‌است. هدف از ایجاد این بنا، دیده­بانی از دریا و همچنین به منزله فانوس دریائی بوده‌است تا دریانوردان شب هنگام ساحل را با مشاهده روشنائی در بالای منار، شناسائی و شناور خود را به داخل کانال برسانند. درسال ۱۳۰۷ شمسی پس از مرمت این برج ساعتی چهارسو برفراز آن استوار گردید. ارتفاع مناره ۲۸ متر است. در دوره جنگ ایران و روس به عنوان برج دیده بانی مورد استفاده قرار  می گرفت. برج ساعت با شماره 1512 در فهرست آثار ملّی به ثبت رسیده است.

 

                                                                              تصویر 6-  مناره یا برج ساعت                               تصویر 7-  مناره به عنوان نشانه شهر بندرانزلی

3-1-2- ساختمان موزیک

محل ترنم موزیک در سال ۱۳۱۱ شمسی به وسیله شهرداری و توسط مهندس معمار یونانی و با سبک یونانی  ساخته شد و مساحت کلی این بنا ۷۶ متر مربع است. در داخل این بنای ۷۲ متر مربعی  تا قبل از انقلاب ۵۷ توسط گروه موزیک نیروی دریایی موزیک اجرا می­شد.ترکیب سقف آن به رساتر شدن صدای موزیک کمک می کند، این بنا «حافظیه» نیز نامیده می شود.(تصویر 8).

 

                                                        تصویر 8- ساختمان موزیک یا حافظیه بندرانزلی

 

در زلزله 31/03/1369 ، شش پایه از هشت پایه آن ترک خورد اما آسیب جدی به آن وارد نشد. در حال حاضر نیز در این مکان تئاتر و موسیقی به اجرا گذاشته می شود.لازم به ذکر است بنای مشهور مقبره حافظ در سال 1316 به پایان رسید.

 

3- 1- 3- ساختمان شهرداری

از تاریخ احداث شهرداری در این شهر اطلاع دقیقی در دست نیست. به نظر می­رسد تاریخ تأسیس آن قبل از 1276 ش، باشد اما روی ساختمان شهرداری تاریخ 1300 نوشته شده است. این ساختمان تاریخی دو طبقه در باغ کوچک و زیبایی با درختان کهنسال و زیبای ماگنولیا ، کاج ، سرو ، بید مجنون در مجاورت بنای کوچک و خوش ساخت ساختمان موزیک (حافظیه) و مشرف به اسکله و بلوار بندرانزلی قرار دارد.

                     تصویر 9-  ساختمان شهرداری                          تصویر 10-  کاخ میان پشته

 

3- 1- 4- کاخ میان پشته

بنای کاخ میان پشته از سال ۱۳۰۸ شمسی جای کاخ خوشتاریا آغاز و بین سالهای ۱۳۱۳- ۱۳۱۴ شمسی پایان یافت. مساحت زیر بنای آن ۱۱۶۸ مترمربع می‌باشد  دارای 11 اتاق و یک سالن پذیرایی با نمای بسیار زیباست. این کاخ در حال حاضر موزه نظامی است و انواع سلاح های سرد و گرم از زمان صفویه تاکنون در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.(تصویر 10).

                                                                          

3- 1- 5- کلیسای ارامنه

ارامنه از دیرباز در بندرانزلی یک کلیسا و گورستان دارندکه اکنون جزء بناهای تاریخی بندرانزلی محسوب می­شوند، در گذشته جمعیت ارامنه انزلی به 4000 خانوار می­رسید که اکنون به 23 خانوار و کمتر از 50 نفر رسیده­اند.(تصویر11).

 

3- 1- 6- ساختمان دادگستری

ساختمان دادگستری که به ساختمان حاجی علی عباس نیز معروف است در سال 1306 در سه طبقه ساخته شده و تا مدته ای محل اداره ثبت اسناد و دادگستری بود. معماری و نماسازی آن را اسماعیل برهانجو برعهده داشت. این ساختمان  در سال 1319 شمسی از طرف دولت خریداری و محل استقرار دادگستری و ثبت و اسناد انزلی شد و اکنون جزء آثار حفاظت شده و در فهرست آثار میراث فرهنگی ثبت شده است.(تصویر 12).

 

 

         تصویر 11- کلیسای ارامنه                   تصویر 12-  ساختمان دادگستری                                                                

 

3- 1- 7- هتل گل سنگ

ساختمان هتل گلسنگ که به ساختمان داوود زاده هم معروف است در میدان امام خمینی با نمای آجری در 4 طبقه و به سبک خانه­های چینی ساخته شده است و گفته می­شود زمانی محل زندان شهر بوده  که امروزه به عنوان مهمانپذیر مورد استفاده قرار می گیرد.. (تصویر 13).

                                                       تصویر 13-  هتل باستانی گل سنگ                           تصویر 14-  مسافرخانه تهران

3- 1- 8- مسافرخانه تهران

در زمان خود جزو بزرگترین و مجهزترین ساختمان های شهر بود که در فاصله زمانی بین 1304 تا 1308 ساخته شده است. در زمان ساخت مسافرخانه میدان انزلی وجود خارجی نداشته و ساختمان در تقاطع خیابان گلستان و کوچه توپخانه احداث گردید

3- 1- 9- میدان امام

زمان ساخت میدان انزلی بین سال های1304 تا 1308 می باشد. در ابتدا به صورت بسیار کوچک، ساده و گرد بود و چتری برای ایجاد سایه مأمور راهنمایی در وسط آن قرارداشت.

 

                                                             تصویر15 -  میدان قدیم بندرانزلی

 

 

 

4- موقعیت قرارگیری بلوار

بلوار ساحلی بندرانزلی یا بلوار قدس در بخش مرکزی انزلی قرار دارد. خیابان های اتصالی به بلوار عبارتند از: خیابان ناصرخسرو، خیابان مطهری و سی­متری. خیابان مطهری بلوار را به میدان امام خمینی، خیابان ناصرخسرو آن را به پاسداران و سی­متری بلوار را به خیابان سپه متصل می­کند.

                              

                                                  تصویر 16- تصویر از بالا و جانمایی بلوار

5- بافت شهری بلوار و پیرامون آن

این فضای شهری متشکل از بافت های متنوع از جمله مسکونی، بندری: شامل محدوده مربوط به اداره کل بنادر و دریانوردی انزلی، تجاری: دکه های فروش مواد غذایی و چایخانه ها، گردشگری: محدوده بلوار انزلی و موج شکن،اداری: شهرداری، اداره دارایی و مالیات،اداره هواشناسی، فرمانداری  و اداره ثبت، درمانی: بیمارستان سابق انزلی و اداره کل بهداشت و درمان، تاریخی: ساختمان دادگستری،هتل گلسنگ، کلیسای ارامنه و حافظیه، فرهنگی: کتابـخانه و مجموعه ­فرهنگی سایه­­بان، آموزشی: دانشکده سما و دبیرستان نبوت، نظامی: و نیروی انتظامی می باشد.

در تصویر روبرو با رنگ­های مختلف بافت شهری بلوار پهنه

بندی گردیده است.

 

6- تاریخچه بلوار انزلی

از زمان دقیق احداث بلوار انزلی تاریخ دقیقی در دسترس نیست. اما آنچه مشخص است در زمان­های قدیم بلوار به دو قسمت بالا و پایین تقسیم می­شد. بلوار فوقانی از شیر سنگی به سمت پل انزلی و بلوار تحتانی از شیر سنگی به سمت موج شکن انزلی است.

زمان احداث بلوار فوقانی به قبل از دهه ۱۳۰۰ و بلوار تحتانی به بعد از آن باز می­گردد.

بر طبق اندک اسناد باقیمانده، آبادانی بلوار و تبدیل آن به پارک مدرن و امروزی، در زمان عمید همایون ( ملقب به امین الرعایا) شهردار وقت بندرانزلی صورت گرفته است و گفته می­شود که پلان معماری آن از روی یکی از پارک­های “بادکوبه” اقتباس گردیده و نام بلوار (بولوار) به همین دلیل بر آن گذاشته شده است.(تصویر 17).

 تصویر 17-  تصویر قدیمی بلوار  ساحلی                                             

در سال ۱۳۰۸ تحقیقات گسترده­ای توسط متخصصین وزارت داخله، جهت گسترش بلوار – از شیر سنگی تا انتهای بیمارستان سابق (بلوار تحتانی) صورت می­گیرد و برآورد مخارج گسترش آن به وزارت فوائد عامه اعلام می­گردد و در نهایت با تصویب مبلغ توسعه توسط  وزارت مالیه ، و تصویب هیات دولت، توسعه بلوار در سال ۱۳۱۴ عملی می­گردد.

بلوار فوقانی شامل اسکله­های قایقرانی و همچنین سکوهای جلو رفته در کانال بود که کافه­ها و صندلی­های چوبی جهت تفرج مردم بر آن قرار داشت. نرده­های آن از نوع بتنی و همانند نرده­های موجود در حد فاصل بلوار و خیابان پشت شهرداری (خیابان فرمانداری) بوده است.

          

                                                         تصویر 18 و 19-  تصاویر قدیمی بلوار  ساحلی

بلوار تحتانی به طول ۴۰۰ متر و خیابان ۱۲ متری  کنار آن ( سی­متری) تا قبل از ۱۳۱۴ به صورت خلیجی بود که محلی­ها به آن “کوجه دریا” می­گفتند و عمدتا به عنوان پارکینگ قایق­های ماهیگیری مورد استفاده قرار می­گرفته و بعد از تصویب هیات وزیران جهت توسعه بلوار عملیات اسکله­سازی و ساخت خیابان ۱۲ متری به پیمانکار هلندی واگذار گردید.

همزمان با پایان یافتن عملیات احداث بلوار فوقانی در سال ۱۳۱۷ هنرمندی چیره دست به نام حبیب محمدی شیر سنگی ورودی اصلی بلوار را می­سازد. نام سازنده و تاریخ نصب شیر در زیر و سمت راست سینه شیر مشخص است.

در میانه جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۰ قسمت ابتدایی بلوار فوقانی توسط نیروی هوایی روسیه بمباران می­شود و قسمتی از اسکله آن از بین می­رود و تا مدتها به همان صورت باقی می­ماند.

 اسکله فعلی بلوار انزلی همان اسکله ساخته شده در سال ۱۳۳۴ است که حدود ۳ متر جلوتر از اسکله سابق آن ساخته شده است. با گسترش اسکله بلوار مساحت آن از حدود ۳ هکتار به بیش از ۳٫۵ هکتار افزایش می­یابد.

 

7- نمای کلی بلوار

 

                                         تصویر20- ورودی های بلوار انزلی از خیابان های اصلی مرتبط با آن

 

8- عناصر لینچ

لینچ برای آنکه مظاهر قابل لمسی از سیمای شهری به دست دهد،

5 عامل را به عنوان عوامل اساسی مطرح می­کند:

- نشانه

- گره

- مسیر                      

- حوزه

- لبه

1-  مسیر: عاملی است که معمولاً با استفاده از حرکت بالفعل می­گردد.

2- لبه: عامل خطی­ای است که مرز بین دو قسمت، شکاف، در امتداد طول و بین دو قسمت پیوسته شهر می­باشد. 3- حوزه منطقه­ای میانه یا بزرگ که ناظر احساس کند بدان وارد شده است. 4- گره: کانون هایی که مبدأ و مقصد شهروندان به شمار می­­روند. 5- نشانه: عواملی هستند در تشخیص قسمت­های مختلف شهر.

 در ادامه جهت بررسی دقیقتر و شناخت بهتر فضای شهری بلوار انزلی

 با توجه به وضعیت موجود از این عناصر استفاده می­شود.

 

 

 

 

 

 

8- 1- نشانه­ها

نشانه­ها عواملی در تشخیص قسمت­های مختلف شهر می­باشند. از جمله ساختمان شهرداری، حافظیه (ساختمان موزیک)، مناره و برج VTS و نیز موج شکن غربی از جمله نشانه ای کاملاً مشهود و تأثیرگذاری در فضای شهری مورد مطالعه هستند که اتفاقاً هر کدام با توجه به عملکرد یا تاریخچه خود حایز اهمیت و ارزشمند می باشند.

 

تصویر21 - آلاچیق انتهای موج شکن            تصویر22-  چایخانه که در واقع به عنوان پاتوق، گره محسوب می شود.                                                                                          

8- 2- گره

کانون­هایی می­باشند که مبدا و مقصد شهروندان به شمار می­آیند. گره ها مثل تقاطع یا میدان یا یک بخشی از خیابان، نقاط حساسی در شهر هستند که ناظر می تواند به درون آن وارد شده و کانون های مبدأ و مقصد حرکت او را پدید آورند. در بلوار انزلی در واقع گره ها از نوع پاتوق یا محل تجمع گروه ها و افراد مختلف می باشد.

                                                                                                                                    

                                               تصویر23- پیاده رو  و سواره رو خیابان سی متری مجاور بلوار                              تصویر24-  مسیر پیاده رو 

                                                                                               

8- 3- مسیرها

عواملی که معمولا با استفاده از آن حرکت بالفعل می­گردد. که علاوه بر مسیرهای داخل محدوده پارک، خیابان سی متری در واقع مسیری کاملاً مجاور فضای شهری بلوار می باشد.

 

                                               

                                                                                                 

8- 4- حوزه ها

حوزه های مختلف در بلوار با عملکردهای مختلف از جمله گردشگری، تجاری و سلامت وجود دارند.

                                               

                                                                           تصاویر25و 26- راسته اسکله­های قایق سواری                                      

                تصویر27- راسته  چایخانه­ها که در بخش جنوبی بلوار واقع است.           

                تصویر28-  وسایل ورزشی که در بخش شرقی بلوار و نرسیده به موج شکن تعبیه شده­اند.

9- بررسی فضای شهری

فضاهای شهری بخشی از فضاهای باز و عمومی شهرها هستند که به نوعی تبلور ماهیت زندگی جمعی می­باشند. یعنی جایی که شهروندان در آن حضور دارند. فضاهای شهری صحنه­ای است که داستان زندگی جمعی در آن گشوده می شود. فضایی است که به همه ی مردم اجازه می­دهد که به آن دسترسی داشته باشند و در آن فعالیت کنند. در این فضا فرصت آن وجود دارد که برخی مرزهای اجتماعی شکسته شوند و  برخوردهای از پیش تدوین نیافته به وقوع بپیوندند و افراد در یک محیط اجتماعی جدید با هم اختلاط یابند. بنابراین شرط اساسی برای آن که یک فضای عمومی، فضای شهری تلقی شود این است که، درآن تعامل و تقابل اجتماعی صورت گیرد. کاربرد عمومی فضاهای شهری ایجاد آرامش، سرگرمی ومحلی برای گردش، فراهم آوردن ارتباط و زمینه معاشرت و امکان تردد می باشد و از آنجایی که در عین حال هیچ تک عملکرد خاصی به آنها مترتب نیست، استعداد پذیرش تمام این کاربری ها را با هم یا به صورت گزینشی دارند.

 

 

 

 

9- 1- عوامل کالبدی

9- 1- 1- عوامل مصنوع( مبلمان، کف و بدنه)

9- 1-1-1 - مبلمان